Konwencja z Ramsar
Czym jest Konwencja Ramsar w sprawie terenów podmokłych?
Czym jest Konwencja Ramsar w sprawie terenów podmokłych? Konwencja o terenach podmokłych to traktat międzyrządowy przyjęty 2 lutego 1971 roku w irańskim mieście Ramsar (stąd potoczna nazwa „Konwencja Ramsar”).
Jest to pierwszy z nowoczesnych, światowych traktatów międzyrządowych w sprawie ochrony i zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych. Według stanu na maj 2015 r. traktat ratyfikowało 169 krajów z całego świata. Mimo że traktat został opracowany po raz pierwszy w zupełnie innym momencie historii
i rejonie świata, decyzje podejmowane przez Konferencję Umawiających się Stron spotykających się co trzy lata umożliwiły dalszy rozwój i interpretację ogólnych wytycznych traktatu oraz sprawiły, że Konwencja Ramsarska stała się pionierem we wszystkich sprawach dotyczących terenów podmokłych. Jednym z kluczowych instrumentów Konwencji jest Lista terenów podmokłych o znaczeniu międzynarodowym („Lista Ramsara”). Wszystkie Strony Konwencji mają obowiązek umieszczenia na Liście co najmniej jednego obiektu spełniającego kryteria, które zostały ustalone przez Konferencję Stron. Obecnie na całym świecie istnieje ponad 2400 obiektów Ramsar. Zajmują one ponad 2,5 miliona kilometrów kwadratowych, czyli obszar większy niż Meksyk. Misją Konwencji Ramsarskiej, przyjętej przez Strony w 1999 r. i udoskonalonej w 2005 i 2011 r., jest „ochrona i mądre użytkowanie wszystkich obszarów podmokłych poprzez działania lokalne, regionalne i krajowe oraz współpracę międzynarodową, jako wkład w osiągnięcie zrównoważonego rozwoju w całym obszarze. Aby osiągnąć tę Misję, niezbędne jest, aby kluczowe usługi ekosystemowe, zwłaszcza te związane z wodą i te, które tereny podmokłe zapewniają ludziom i naturze poprzez swoją naturalną infrastrukturę, były w pełni rozpoznawane, utrzymywane, przywracane i mądrze wykorzystywane”. Definicja „terenu podmokłego” Konwencja Ramsar przyjęła bardzo inkluzywną definicję: „...tereny podmokłe to obszary bagien, torfowisk lub zbiorników wodnych, naturalnych lub sztucznych, stałych lub tymczasowych, z wodą stojącą lub płynącą, świeżą, słonawą lub słoną, w tym obszary wód morskich, których głębokość podczas odpływu nie przekracza sześciu metrów.” Zatem dla Konwencji, a co za tym idzie dla MedWet czyli Śródziemnomorskiej Inicjatywy na rzecz Terenów Podmokłych, praktycznie wszystkie miejsca, w których występuje stale lub tymczasowo woda, słodka, słonawa lub słona, w tym wszystkie linie przybrzeżne o głębokości do sześciu metrów w czasie odpływu, są „mokradłami”. W tym sensie stosowanie Konwencji przez Strony ma bardzo szeroki zakres.
Na czym polega „mądre wykorzystanie” terenów podmokłych?
„Mądre użytkowanie” terenów podmokłych to sformułowanie bardzo często używane przez MedWet i zaczerpnięte bezpośrednio z definicji podanej przez Konwencję Ramsar z 1987 r. i poprawionej w 2005 r. w Rezolucji IX.1 Załącznik A. „Mądre użytkowanie terenów podmokłych to utrzymanie ich ekologicznego charakteru, osiągane poprzez wdrażanie podejść ekosystemowych, w kontekście zrównoważonego rozwoju”. Koncepcja mądrego użytkowania zakłada, że ochrona obszarów podmokłych nie musi wykluczać elementu ludzkiego, ale raczej uczynić użytkowanie przez człowieka czynnikiem promującym zrównoważone zarządzanie terenami podmokłymi. Koncepcja mądrego użytkowania Ramsar ma zastosowanie do wszystkich terenów podmokłych i zasobów wodnych, a nie tylko tych obszarów uznanych za tereny podmokłe o znaczeniu międzynarodowym. Zastosowanie tej koncepcji ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia, że tereny podmokłe będą mogły w dalszym ciągu w pełni spełniać swoją kluczową rolę we wspieraniu różnorodności biologicznej i dobrostanu ludzi.
Dlaczego potrzebna jest międzyrządowa sieć zajmująca się terenami podmokłymi Morza Śródziemnego?
Mokradła Morza Śródziemnego w różnych krajach borykają się z bardzo podobnymi problemami, dlatego promowanie przykładów najlepszych praktyk i współpraca w regionie ma kluczowe znaczenie dla lepszego zarządzania terenami podmokłymi. Ponadto wiele terenów podmokłych jest wspólnych dla poszczególnych krajów, a ich „mądre wykorzystanie” zależy od działań wszystkich krajów, o których mowa. Jednym z takich przykładów jest Park Transgraniczny Prespa, w którym jezioro Megali Prespa jest wspólne dla Albanii, Grecji i Macedonii Północnej. Działania jednego kraju mają ogromny wpływ na jakość wody, zasoby itp. z drugiej. Ponadto fauna terenów podmokłych, taka jak ptaki wodne czy gatunki ryb, migruje, a ich ochrona wymaga współpracy wielu krajów. Wreszcie współpraca w kwestiach terenów podmokłych to kolejny sposób promowania współpracy regionalnej i zrozumienia w regionie, który ma wiele wspólnych wartości, ale także szereg konfliktów, które należy jak najszybciej rozwiązać z korzyścią dla wszystkich mieszkańców Morza Śródziemnego i ich środowiska
□
MedWet
Utworzona w 1991 r. Śródziemnomorska Inicjatywa na rzecz Terenów Podmokłych zrzesza 27 krajów śródziemnomorskich i okołośródziemnomorskich, które są stronami Konwencji o terenach podmokłych (Ramsar, Iran, 1971). Palestyna oraz szereg organizacji i ośrodków zajmujących się terenami podmokłymi jest również częścią Inicjatywy MedWet.